Karanlık Dünya Sergisi Salt Galata’da!

İstanbul’un kültürel nabzını tutan Salt Galata, sinema tarihinin gizemli bir köşesini aydınlatıyor! Karanlık Dünya sergisi, Metin Erksan’ın unutulmaz filminin perde arkasını mercek altına alıyor. 23 Temmuz – 14 Aralık 2025 tarihleri arasında Mastercard Sergi Mekânı‘nda ücretsiz ziyaret edebileceğiniz bu eşsiz etkinlik, 1950’ler Türkiye’sinin sansür mekanizmalarını, ideolojik dönüşümleri ve Âşık Veysel’in hayat hikâyesini çarpıcı bir şekilde ele alıyor. Sinema severler, tarih meraklıları ve sanat tutkunları için kaçırılmayacak bir fırsat!

Karanlık Dünya Filmi: Sansürün Gölgesinde Bir Başyapıt

Metin Erksan’ın yönettiği, Bedri Rahmi Eyüboğlu’nun senaryosunu yazdığı Karanlık Dünya, Âşık Veysel’in çocukluğundan ünlü bir halk ozanı oluşuna uzanan dramatik öyküsünü toplumsal gerçekçilikle işliyor. Sivrialan (Sivas) ve Ürgüp (Nevşehir) çekimleri, melodramatik bir aşk hikâyesiyle harmanlanıyor. Ancak film, dönemin tarımsal kalkınma politikalarına uyum için yeniden kurgulanıyor:

• Eklenen sahneler: United States Information Service’ten alınan Hudson tarlalarındaki biçerdöver görüntüleri ve İstanbul çeperlerinde çekilen okul-dispanser sahneleri.
• Sonuç: İdealleştirilmiş köy imgesiyle propaganda aracı haline gelmesi.
• Vizyon adı: Âşık Veysel’in Hayatı (31 Aralık 1953).

Ankara’daki Merkez Film Kontrol Komisyonu’nun 1952-1953 raporları, “toplumun kusursuz temsil edilmesi” kaygısıyla sansür kararları alıyor. Bu müdahaleler, filmi eklektik bir yapıya büründürüyor. Ticari kaygılar ve ideolojik gerilimler bir arada!

Sergi Ne Sunuyor? Parçalı Filmin Katmanlarını Keşfedin

Sanatçı Mike Bode ve senarist Caner Yalçın‘ın uzun soluklu araştırmasına dayanan sergi, filmi “yeniden inşa etmek” yerine eklemeler, eksiltmeler ve kopmalarla katmanlarına ayırıyor. Ziyaretçiler:

• Arşiv malzemeleri: Değiştirilmiş versiyonlar, tartışmalar, söylentiler ve çelişen tanıklıklar.
• Yeni keşifler: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Prof. Sami Şekeroğlu Sinema-TV Merkezi Arşivi’ndeki 35mm nitrat filmden gün yüzüne çıkmamış görüntüler.
• Eşlik eden senaryo: Müdahalelerin, kopya farklılıklarının ve ideolojilerin izini süren özgün bir metin.

Filmden geriye kalan kopuk kurgu, silinmiş sahneler, ses bozulmaları ve sessizlikler, serginin merkezinde. Dolaşımdaki kopyalar arasındaki ses-görüntü farkları da vurgulanıyor. Bu yaklaşım, sansür mekanizmalarını ve üretim koşullarını sorgulatıyor!

Sanatçılar Kimler? Mike Bode ve Caner Yalçın’ın Vizyonu

• Mike Bode: Disiplinlerarası sanatçı ve araştırmacı. Toplumsal-politik dönüşümlere odaklanan işleri, Kunst-Werke (Berlin), Secession (Viyana) ve Yokohama Trienali gibi prestijli mekanlarda sergilendi.
• Caner Yalçın: Senarist ve yönetmen. Marmara Üniversitesi Gazetecilik mezunu, İstanbul Bilgi Üniversitesi Sinema-TV yüksek lisanslı. TV, dijital platformlar ve kısa filmlerle tanınıyor.

Programcı Gülce Özkara önderliğinde, araştırma ekibi (Dilek Kaya, Seher Uysal) ve sergi tasarımı (Emirhan Altuner) ile zenginleşen etkinlik, paralel kamu programlarını saltonline.org’da duyuracak.

Salt Galata Ziyaret Bilgileri: Ücretsiz ve Erişilebilir!

Karanlık Dünya sergisi Salt Galata’da sizi bekliyor:

• Adres: İstiklal Caddesi 136, Beyoğlu 34430 İstanbul.
• Tarih: 23 Temmuz – 14 Aralık 2025.
• Saatler: Salı-Cumartesi 11.00-19.00, Pazar 11.00-18.00 (Pazartesi kapalı).
• Giriş: Ücretsiz!

Katkıda Bulunanlar ve Destekçiler: Birlikte Hayat Bulan Sergi

Karanlık Dünya sergisi, geniş bir iş birliği ağı sayesinde zenginleşiyor. Araştırma ve üretim sürecinde değerli katkılar sunan isimler ile serginin gerçekleşmesini sağlayan kurumlar şöyle:

Katkıda Bulunanlar

• Yılmaz Atadeniz
• Metin Duru
• Şenol Er
• Rahmi Eyüboğlu
• Ertem Göreç
• Zeynep Özlem Havuzlu
• Deniz Kurtuluş Özgünay
• Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Prof. Sami Şekeroğlu Sinema-TV Uygulama ve Araştırma Merkezi Arşivi (35mm nitrat film gibi eşsiz materyallerin kaynağı)

Destekçiler

• Türk Tuborg A.Ş.
• Eureko Sigorta
• Jotun
• Hollanda Krallığı
• Institut Français
• Türkiye’deki Meksika Büyükelçiliği

Bu güçlü destek ağı, serginin hem sanatsal hem de araştırmaya dayalı derinliğini mümkün kılıyor. Sinema tarihine ışık tutan bu kolektif çaba, Karanlık Dünyanın katmanlarını daha da görünür hâle getiriyor!

Sinema tarihinin karanlık köşelerini aydınlatmak için hemen plan yapın! Karanlık Dünya Salt Galata deneyimi, sizi 1950’ler Türkiye’sine büyüleyici bir yolculuğa çıkaracak.

Görsel:

Karanlık Dünya sergisinden görünüm
Fotoğraf: Metean Bars (Salt)